Jak zakończyć terapię i skąd wiedzieć, że to już ten moment? Równie często pojawia się pytanie, czy problemem jest sama terapia, czy raczej relacja z konkretnym terapeutą. W tym wpisie pokazujemy, jak odróżnić zwykły trudny etap od sygnałów ostrzegawczych, kiedy warto zmienić specjalistę i jak dobrze zakończyć terapię, zamiast po prostu przestać przychodzić.
Trudny etap w terapii to nie zawsze sygnał do odejścia
Terapia nie zawsze jest przyjemna. Zdarza się, że po kilku miesiącach czujesz się gorzej niż na początku, bo zaczynasz mówić o sprawach od dawna odkładanych na później. Możesz złościć się na terapeutę, nudzić się na sesjach albo mieć wrażenie, że nic się nie dzieje.
Takie momenty są częścią procesu i często poprzedzają ważną zmianę. Chęć ucieczki pojawia się zwykle właśnie wtedy, gdy rozmowa dotyka czegoś naprawdę istotnego, na przykład wstydu, straty albo trudnej relacji z rodzicami. Dlatego zanim zdecydujesz o przerwaniu, powiedz o swoich odczuciach na sesji. Rozmowa o tym, co Ci przeszkadza, bywa jednym z najcenniejszych momentów całej terapii. To także okazja, by przećwiczyć coś, co przydaje się w każdej bliskiej relacji: mówienie wprost o trudnościach zamiast wycofywania się.
Kiedy warto zmienić terapeutę
Są jednak sytuacje, w których zmiana terapeuty jest rozsądna, a czasem konieczna. Warto się nad nią poważnie zastanowić, gdy:
- mimo kilku miesięcy pracy i rozmów o tym nadal nie czujesz się przy tej osobie bezpiecznie,
- terapeuta lekceważy, wyśmiewa lub próbuje zmienić Twoje wartości albo wiarę,
- czujesz, że terapeuta Cię ocenia, zamiast starać się zrozumieć,
- przez długi czas nie ma żadnych zmian, a rozmowa o tym niczego nie wnosi,
- Twoja trudność wymaga innej specjalizacji, np. terapii uzależnień, pracy z traumą albo konsultacji psychiatrycznej,
- styl pracy zupełnie Ci nie odpowiada, bo potrzebujesz więcej struktury albo więcej swobody.
Nie każda z tych sytuacji oznacza, że terapeuta jest złym specjalistą. Czasem po prostu nie jesteście do siebie dopasowani, a to zdarza się w każdej relacji. Ważne, by nie tkwić latami w terapii, która nie pomaga, tylko dlatego, że niezręcznie jest zrezygnować. Równie ważne jest to, żeby nie zmieniać terapeutów co kilka tygodni za każdym razem, gdy zaczyna robić się trudno.
Osobną sprawą są naruszenia granic. Jeśli terapeuta proponuje relację prywatną, towarzyską, biznesową lub romantyczną, ujawnia bez Twojej zgody to, co mówisz na sesjach, albo zachowuje się w sposób, który Cię upokarza, to nie jest trudny etap terapii. W takiej sytuacji masz prawo zakończyć współpracę od razu.
Trudność w procesie czy sygnał ostrzegawczy?
Poniższe zestawienie pomoże Ci odróżnić to, co zwykle jest naturalną częścią terapii, od sytuacji, które powinny Cię zaniepokoić.
| Zwykle część procesu | Sygnał, że coś jest nie tak |
|---|---|
| Czujesz złość lub rozczarowanie terapeutą i możesz o tym powiedzieć | Boisz się powiedzieć terapeucie cokolwiek krytycznego |
| Sesje poruszają bolesne tematy | Po sesjach regularnie czujesz upokorzenie lub wstyd |
| Terapeuta zadaje niewygodne pytania | Terapeuta ocenia Cię lub narzuca własne poglądy |
| Przez jakiś czas nie widzisz postępów | Od dawna nie ma zmian, a rozmowa o tym jest zbywana |
| Terapeuta pilnuje ustalonych zasad współpracy | Terapeuta przekracza granice relacji terapeutycznej |
| Chcesz przerwać, gdy robi się trudno | Chcesz przerwać, bo nie czujesz się bezpiecznie |
Jak zmienić terapeutę w dobry sposób
- Powiedz o swoich wątpliwościach. Jeśli nie doszło do naruszenia granic, porozmawiaj z obecnym terapeutą. Czasem sama rozmowa rozwiązuje problem.
- Umów się na spotkanie kończące. Jedna lub dwie sesje pozwalają podsumować, co udało się zrobić, i spokojnie się pożegnać.
- Zastanów się, czego potrzebujesz od nowej osoby. Innego nurtu, innej specjalizacji, a może po prostu innego stylu kontaktu?
- Powiedz nowemu terapeucie o poprzedniej terapii. Opowiedz, co pomagało, a co nie. To oszczędza czas i pozwala nie zaczynać wszystkiego od zera.
Zmiana terapeuty nie jest porażką ani zdradą. To odpowiedzialna decyzja o własnym zdrowiu. W Il Senso, jeśli potrzebujesz innej osoby prowadzącej, pomagamy dokonać takiej zmiany.
Nie musisz szczegółowo uzasadniać swojej decyzji. Wystarczy, że wiesz, czego szukasz. Dobrze jednak dać nowej osobie trochę czasu. Pierwsze spotkania z innym terapeutą mogą być nieco niezręczne, bo relacja dopiero się tworzy. To normalne i zwykle mija po kilku sesjach.
Kiedy terapia dobiega końca
Dobrze prowadzona terapia ma swój kres. Jej celem nie jest to, żeby terapeuta był Ci potrzebny zawsze, ale żeby łatwiej było Ci radzić sobie samodzielnie i w relacjach z bliskimi. Sygnały, że zbliża się czas zakończenia, to na przykład:
- cele ustalone na początku zostały w dużej mierze osiągnięte,
- objawy, które skłoniły Cię do terapii, są wyraźnie słabsze lub nie wracają,
- w trudnych sytuacjach sięgasz po to, czego nauczyły Cię sesje,
- na spotkaniach coraz częściej brakuje ważnych tematów,
- lepiej rozumiesz siebie i swoje reakcje, także te, które wciąż bywają trudne.
Pomysł zakończenia może wyjść od Ciebie albo od terapeuty. Jeśli to terapeuta pierwszy o tym wspomina, nie oznacza to, że chce się Ciebie pozbyć. Zwykle widzi po prostu, że wykonaliście razem dobrą pracę i czas sprawdzić, jak poradzisz sobie bez cotygodniowych spotkań.
Nie musisz czekać, aż wszystko będzie idealne. Życie zawsze przyniesie nowe trudności. Chodzi o to, żeby mieć narzędzia i oparcie, by się z nimi mierzyć. Jeśli chcesz dalej pracować nad sobą, przeczytaj nasz tekst o tym, jak budować poczucie własnej wartości.
Jak zakończyć terapię krok po kroku
Zakończenie terapii to osobny etap pracy, a nie jedna ostatnia rozmowa. Warto przejść go spokojnie:
- Zapowiedz zakończenie z wyprzedzeniem. Powiedz terapeucie, że myślisz o zakończeniu, i omówcie to razem.
- Ustalcie liczbę ostatnich sesji. Przy dłuższej terapii często potrzeba kilku spotkań na spokojne domknięcie.
- Rozważ rzadsze spotkania. Przejście na sesje co dwa tygodnie pozwala sprawdzić, jak radzisz sobie z większą samodzielnością.
- Podsumujcie wspólną drogę. Co się zmieniło, co pomogło, nad czym warto jeszcze pracować samodzielnie.
- Przygotuj plan na trudniejsze chwile. Jakie sygnały mogą oznaczać powrót problemu i co wtedy zrobisz.
- Ustal, czy i jak możesz wrócić. Świadomość, że drzwi są otwarte, daje spokój.
Zakończenie terapii często budzi mieszane uczucia. Obok radości i dumy może pojawić się smutek, lęk przed samodzielnością albo chęć odłożenia decyzji. To naturalne, bo kończy się ważna relacja. O tych uczuciach też warto mówić na ostatnich sesjach, zamiast udawać, że ich nie ma.
Czym innym jest przerwa w terapii. Zdarza się, że choroba, narodziny dziecka, wyjazd czy trudności finansowe sprawiają, że trzeba na jakiś czas zawiesić spotkania. Wtedy także lepiej omówić to z terapeutą i ustalić, kiedy i w jaki sposób możecie wrócić do pracy.
Najmniej korzystne jest zniknięcie bez słowa albo zakończenie terapii krótką wiadomością po trudnej sesji. Traci się wtedy szansę, by zrozumieć, co się wydarzyło, i domknąć ważną relację z wdzięcznością, a jeśli trzeba, także z przebaczeniem.
Najczęstsze pytania
Czy mogę zakończyć terapię, jeśli terapeuta uważa, że to za wcześnie?
Tak, to Twoja decyzja. Warto jednak wysłuchać argumentów terapeuty i spokojnie je rozważyć.
Czy trzeba mówić terapeucie, że chcę go zmienić?
Jeśli nie doszło do naruszenia granic, warto. Taka rozmowa bywa cenna dla obu stron i pomaga zakończyć współpracę w dobry sposób.
Czy mogę wrócić na terapię po jej zakończeniu?
Oczywiście. Wiele osób wraca po czasie, na kilka spotkań lub na dłużej, gdy w życiu pojawia się nowa trudność.
Ile sesji zajmuje zakończenie terapii?
To zależy od długości całej pracy. Po krótkiej terapii może wystarczyć jedno spotkanie podsumowujące, po kilkuletniej zwykle potrzeba więcej czasu.
Jak możemy pomóc w Il Senso
Jeśli zastanawiasz się, czy zmienić terapeutę, albo szukasz specjalisty po zakończonej terapii, możesz zacząć od bezpłatnej rozmowy z Doradcą Terapii. Profile specjalistów i informacje o ich podejściu znajdziesz w zakładce nasz zespół. Jeśli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, sprawdź, jak wygląda psychoterapia online w Il Senso.
